Tuesday, January 26, 2010

Carmen IV

~ G. Bizet'in Carmen'i üzerine bir monolog ~

Perde 4

Libre elle est née et libre elle mourra!

~ Özgür doğmuştu ve özgür ölecek! ~

O günkü boğa güreşine Escamillo kaçakçıları da davet etmiştir. Alan ahali, mallarını satmaya çalışan tüccarlar ve çingenelerle doludur. (À deux cuartos!). Zuniga, Frasquita ve Mercedes kalabalık içindedirler; kızlara Carmen'in artık Escamillo ile birlikte olduğunu açıklarlar. Matadorlar ve yardımcılarından oluşan grup (quadrilla) alayla gelmekte iken kalabalık ahali ve çocuklar onları şarkılarla ve alkışlarla karşılarlar.(Les voici! voici la quadrille). Carmen ve Escamillo kalabalık tarafından alkışlanmakta iken birbirlerine olan aşklarını ifade ederler ve Carmen şimdiye kadar hiç kimseyi Escamillo kadar sevmediğini açıklar.

~ Escamillo ~

Özgürlüğüne kadeh kaldırdım
Bağımsızlığına anlaşmalar imzaladım
Deli dolu akan kanını sevdim Carmen
Aşkımı tutamazlar kafeslerde

~ Carmen ~

Beyazımı karasıyla aldın
Kırmızılar aşkı seçti serbestçe

Ve sen özgürlüğüme taptığında
Aşk hiç siyaha dönmedi

Escamillo arenaya boğa güreşi için girdiği zaman Frasquita Carmen'e Jose'nin kalabalik içinde bulunduğunu ve bunun için çok temkinli olmasını söyler. (Carmen! Prends garde!). Fakat Carmen bunlardan hiç korkmaz, aldırmaz tavırlar takınır. Carmen arenaya girmekte iken gözü dönmüş Jose onun yolunu keser; aşkını tekrarlar; ondan aşkına karşılık ister ve birlikte uzaklara kaçıp yeni bir yaşama başlamalarını teklif eder; fakat Carmen gayet sakin olarak artık onu sevmediğini söyler ve yaşamını değiştirmeyeceğini de bildirir. Serbest doğmuştur ve serbest ölecektir.

~ Don Jose ~

Üşüyorum bana her bakışında
Kıskançlık bulaşıyor aşk kaşığıma

Kirlidir aşkım ama ölümsüzdür
Yeniden dirilir elinden tutmadığında

~ Carmen ~

Bırak sürünsün aşkın yerlerde
Çiğnemesindense sahip olamadığı bir kalbi
Sen kırmızıya aşıksın yüzbaşı
Ama kırmızı kimseye ait olmamalı

Arenadaki seyircilerin sesleri yükselmektedir. Carmen tekrar arenaya girmeye çalışır. Fakat Jose önünü kapatır. Jose bir defa daha Carmen'e kendine geri dönmesi için yalvarır. Fakat Carmen buna kızar ve parmağındaki Jose'nin kendine verdiği yüzüğü sanki hor görürmüş gibi yere atar. (Cette bague, autrefois).

~ Don Jose ~

Bir aşk daha ölüm döşeğinde
Kurtulmalı bu acıdan
Eğer kırmızıya aşıksam
Varsın durmasın aksın o yaratıktan dışarı

Jose bıçağını çekip Carmen'in göğsüne saplar. (Eh bien, damnée). Arenadaki seyirciler Escamillo'nun galibiyetine tezahürat yaparken Carmen son nefesini verir.

~ Carmen ~

Tutamadığın ata zincir vurdun sen
Sindiremedin gülün dikenlerini

Üzülme matador, sevgilim!
Aşk kadar huzur verici ölüm.
Ve artık özgür bütün kırmızılar.

Don Jose Carmen'in ölüsü önünde diz çöker. Seyirciler arenadan çıkarken Jose'yi Carmen'in ölüsünün yanında diz çökmüş, onun katili olduğunu itiraf ederken bulurlar.

Ah! Carmen! ma Carmen adorée!

~ Ah! Carmen! Delicesine sevdiğim Carmen! ~

LA FIN

~ SON ~



Ocak 26, 2010

Perde Özetleri: "Carmen." Wikipedia, Özgür Ansiklopedi. 11 Ekim 2009, 05:57 UTC. 12 Ekim 2009, 18:35 <http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Carmen&oldid=6535716>.
Görsel: Valueless blood ~ bastys @ Deviantart
Perde özetleri, görsel ve orijinal Fransızca sözler dışındaki tüm içerik blog sahibine aittir.


Saturday, January 02, 2010

Carmen III



~ G. Bizet'in Carmen'i üzerine bir monolog ~

Perde 3
Toréador, l’amour, l’amour t’attend! ~ Matador, aşkın, aşkın taahhütüyle! ~
Vahşi ıssız ve kayalık bir alanda geceleyin.

Kaçakçılar Carmen ve Jose ile birlikte dağlık bir arazide kaçak mallarını taşımaktadırlar (Écoute, écoute, compagnons). Carmen Jose'den bıkmıştır ve bunu saklamayıp kendi köyüne dönmesi için onu alaya alarak açıkca ortaya koymaktadır. Carmen, Frasquita ve Mercedes iskambil kağıtları ile oradakilerin fallarına bakarlar. (Mêlons! Coupons!). Frasquita ve Mercedes için fal serüven, aşk, servet ve lüks bir yaşam gösterir;
halbuki Carmen'in falı hem kendisi, hem de Jose için ölüm göstermektedir. (En vain pour éviter les réponses amères).

~ Carmen ~

Dans müziğe aşık olur
Sessizce bitirir konçertosunu
Cesede düşer müzik acıtarak
Usul usul izler dans, kan ter içinde

~ Don Jose ~

Carmen, nefesimin kaynağı
İskambilin renkli kraliçesi

Köyümün tek prensesi
Ölecek gibi bakma, ne olur!

Kaçakçılar genç kadınları çağırıp, gümrük memurlarını büyüleyerek malların gümrüksüz geçmesini sağlamak isterler. (Quant au douanier, c'est notre affaire) Herkes ayrılır, sadece Jose malları korumak için onların başında kalır.

Miceala Jose'yi arayıp bulmak için bir kılavuz tutmuştur ve onu bulur. Micaela kılavuzu geri gönderir ve Jose'yi Carmen'in elinden almak için yemin eder. (Je dis que rien ne m'épouvante). Jose'nin tüfeğiyle ateş ettiğini görür ve kayalar arasına saklanır. Jose'nin ateş ettiği Escamillo'dur; ama Escamillo Jose'nin yanına geldigi zaman ikisi çok yakın arkadaşlarmış gibi senli benli konuşmaya başlarlar. Escamillo Jose'yi tanımamaktadır ve ona, Carmen'e sırsıklam aşık olduğunu anlatır. Jose'nin o asker olduğunu bilmeden Carmen'in bir asker ile aşk serüveninin hikayesini anlatmaya koyulur.

Buna kafası atan Jose, Escamillo'yu bir bıçak kavgasına çağırır. Birinci saldırısında Escamillo çok savunucu tedbirler aldığı için bir sonuç alamaz ve buna çok kızar; ikinci hücumunda ise bu kızgısı nedeniyle kendini koruyamayacak şekilde Escamillo'nun bıçağı önünde bulur; ama Escamillo bundan faydalanmaz ve işinin adam öldürme değil, hayvan öldürme olduğunu söyleyip geri çekilir. Jose'nin üçüncü hücumunda Escamillo'nun bıçağı kırılır; fakat tam bu sırada Carmen ve kaçakçılar dönerler ve onu ölümden kurtarırlar. Escamillo oradan ayrılır ama Sevil'de yapacağı boğa güreşine Carmen'i ve kaçakcıları davet eder.(Non, je ne partirai pas!)

~ Escamillo ~

Seni adam sanıp hayvanlıktan çıkardım
Ve sen bir boğa kadar asil olamadın
Tozsuz üniformanın altında sakladığın
Aşktan kör olmuş vahşi bir yaratık mı?

~ Don Jose ~

Nankör bir kırmızı pelerinle
Sadece hayvanları kandırabilirsin sen
Kanının rengi pelerinine karıştığında
Carmen'in alev gözleri yakacak vücudunu

~ Carmen ~

Hep bıçağın ucuna mı bakarsın sen yüzbaşı?
Hiç mi göremezsin asıl maharetin
Sapını tutan zekada yattığını?
Ukalalık bir bıçak kadar acıtır mı?

Kaçakçı Remnendado kayalıklarda saklanan Miceala'yi bulup getirir. Miceala Jose'ye annesinin onu görmeyi istediğini bildirir. Carmen bunu alay konusu yapar ve Jose annesini görmek için köyune gitmeyi kabul etmez; fakat Micaela'nın, annesinin ölüm yatağında olduğunu açıklamasından sonra fikrini değiştirir. Carmen'e geri döneceğine dair söz vererek oradan ayrılmaya karar verir. Uzaklaşmakta olan Escamillo'nun bir şarkı söylediği duyulur. Carmen bu sesi takibe koyulmaya hazırdır ama Jose onu engeller.

~ Carmen ~

Bıçağın ucundaki cesur matador
Bir pelerin çekiciyse bu denli
Ne yapsın zavallı hayvanlar
Bırak sadece ben doyayım kırmızına

~ Don Jose ~

Kıpkırmızı bir şarap işliyor damağıma
İçine kıskançlık zehri atmış çingene kızı
Sarhoş olmak bu kadar kolay olmamalı
Yine de yudumluyorum kana kana

~ Carmen ~

Sahiplenme beni yüzbaşı, sakın!
Özgürlüğümden almışım şehvetimi ben
Belki kadehine eşlik ederim
Ama bu olgun sese kan yetmez

~ Don Jose ~

Sarhoşum.
Gözlerim kanıyor.
Ölümün kokusu ve aşk.
Biteceğini bilerek sevdim.

Önemli değil nasıl bittiği.
Bana ölüm gibi bakma Carmen!


~ Micaela ~

Je vais voir de près cette femme
~ O kadını göreceğim, sevdiğime yakın ~
dont les artifices maudits
~ Aşağılık kandırmacaların sahibesi ~
ont fini par faire un infâme
~ Bir şerire dönüşmüş ~
de celui que j’aimais jadis!
~ Aşık olduğum kişiyle ~
Elle est dangereuse... elle est belle!...
~ O tehlikeli ve o bir güzellik ~
Mais je ne veux pas avoir peur!

~ Fakat korkmak istemiyorum! ~
Non, non, je ne veux pas avoir peur!...
~ Hayır, hayır, korkmak istemiyorum! ~
Je parlerai haut devant elle... ah!
~ Ondan önce konuşmak benim görevim... ah! ~
Seigneur, vous me protégerez!
~ Yüce Lordum, bana yardım edeceğini biliyorum! ~
Seigneur, vous me protégerez! ah!

~ Yüce Lordum, bana yardım edeceğini biliyorum! ah! ~


Devam edecek...



Ocak 2, 2009

Perde Özetleri: "Carmen." Wikipedia, Özgür Ansiklopedi. 11 Ekim 2009, 05:57 UTC. 12 Ekim 2009, 18:35 <http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Carmen&oldid=6535716>.
JE DIS QUE RIEN NE M’ÉPOUVANTE (MICAELA’S SONG): http://www.ce.berkeley.edu/~coby/songtr/carmen/jedis.htm. İngilizceden Türkçeye çeviri blog sahibine aittir.
Görsel: El Matador 16 ~ blues-on-the-outside @ Deviantart
Perde özetleri, görsel ve şiir sonundaki arianın orijinal Fransızca sözleri dışındaki tüm içerik blog sahibine aittir.